«Η Κρήτη στον κόσμο και ο κόσμος της Κρήτης», ήταν το θέμα της ομιλίας της Υφυπουργού Μετανάστευσης και Ασύλου, Σέβης Βολουδάκη, η οποία άνοιξε τις εργασίες του 7ου Παγκοσμίου Συνεδρίου Κρητών στο Κολυμπάρι.
Αναλυτικά η ομιλία της:
Φίλοι και Φίλες,
Συντοπίτες και Συντοπίτισσες,
Σας ευχαριστώ πολύ για την πρόσκληση. Είναι πραγματικά πολύ συγκινητική για μένα αυτή η ομιλία γιατί…
«Όπου κι αν πάει ο Κρητικός, την Κρήτη δεν αφήνει,
γιατί την έχει στην καρδιά κι εκείνη δεν τον κρίνει.»
Για μένα υπάρχουν τόποι που τους αφήνεις πίσω. Και υπάρχουν τόποι που δεν φεύγουν ποτέ από μέσα σου. Η Κρήτη είναι ένας τέτοιος τόπος. Ένας τέτοιος τρόπος ζωής.
Μπορεί κάποιος να ζει στη Μελβούρνη, στη Νέα Υόρκη, στο Τορόντο, στο Γιοχάνεσμπουργκ, στο Λονδίνο ή στο Ντίσελντορφ. Όμως όταν ακούσει μια μαντινάδα, όταν μυρίσει θυμάρι ή αντικρίσει το Λιβυκό και το Κρητικό Πέλαγος σε μια φωτογραφία, ξέρει ακριβώς από πού ξεκίνησε
Γιατί η κρητική ταυτότητα δεν είναι μόνο τόπος καταγωγής. Είναι όπως είπα τρόπος ζωής.
Είναι αξιοπρέπεια.
Είναι δουλειά.
Είναι οικογένεια.
Είναι λεβεντιά.
Είναι η αίσθηση ότι, όσο μακριά κι αν βρεθείς, κουβαλάς πάντοτε μαζί σου ένα κομμάτι της πατρίδας.
Γι’ αυτό και η ελληνική πολιτεία οφείλει να αντιμετωπίζει τον απόδημο Ελληνισμό όχι ως μια ανάμνηση της Ελλάδας, αλλά ως ζωντανό κομμάτι της.
Όχι ως ανθρώπους που έφυγαν. Αλλά ως Έλληνες που δεν έκοψαν ποτέ τους δεσμούς τους.
Τα τελευταία χρόνια επιχειρείται να οικοδομηθεί μια νέα σχέση ανάμεσα στην Ελλάδα και τους Έλληνες του εξωτερικού.
Μια σχέση που δεν περιορίζεται στη συγκίνηση, αυτή που έχω εδώ τώρα.
Αλλά στη συμμετοχή. Στην εκπροσώπηση. Στην καθημερινή επαφή. Στη δυνατότητα να αισθάνεται κάθε Έλληνας, όπου κι αν κατοικεί, ότι η πατρίδα είναι δίπλα του.
Η πιο χαρακτηριστική απόδειξη αυτής της αλλαγής είναι η επιστολική ψήφος. Για πρώτη φορά, ένα θεσμικό μέτρο απέκτησε μετρήσιμο αποτέλεσμα.
Στις εθνικές εκλογές του Ιουνίου 2023, όταν η συμμετοχή προϋπέθετε φυσική παρουσία σε εκλογικό τμήμα του εξωτερικού, ψήφισαν 17.365 Έλληνες.
Έναν χρόνο αργότερα, στις ευρωεκλογές του 2024, με την εφαρμογή της επιστολικής ψήφου, ψήφισαν 36.645.
Μέσα σε έναν μόλις χρόνο, η συμμετοχή αυξήθηκε κατά περίπου 111%.
Οι ψηφοφόροι του εξωτερικού υπερδιπλασιάστηκαν.
Και σε σχέση με τις ευρωεκλογές του 2019, όταν είχαν ψηφίσει 11.792 εκλογείς, η συμμετοχή ήταν υπερτριπλάσια.
Ακόμη πιο σημαντικό είναι ότι στην πλατφόρμα είχαν εγγραφεί 50.204 Έλληνες του εξωτερικού και από αυτούς ψήφισε σχεδόν το 73%, συγκεκριμένα 72,99%.
Οι αριθμοί αυτοί δείχνουν κάτι πολύ απλό. Όταν αφαιρείς τα εμπόδια, οι πολίτες συμμετέχουν. Η Δημοκρατία γίνεται ισχυρότερη όταν γίνεται πιο προσβάσιμη.
Και προσωπικά πιστεύω ότι η επόμενη μεγάλη θεσμική τομή είναι να αποκτήσει ο Απόδημος Ελληνισμός τη δική του εκλογική περιφέρεια και τη δική του κοινοβουλευτική εκπροσώπηση.
Η ίδια λογική ακολουθείται και στο ψηφιακό κράτος.
Για πολλά χρόνια, ένας Έλληνας του εξωτερικού έπρεπε να ταξιδεύει εκατοντάδες χιλιόμετρα για μια απλή προξενική πράξη.
Σήμερα αυτό αλλάζει. Έχει αλλάξει.
Το myConsulLive, που ξεκίνησε πιλοτικά τον Δεκέμβριο του 2020, έχει επεκταθεί σε 94 πρεσβείες και γενικά προξενεία, σε 72 χώρες, παρέχοντας εξ αποστάσεως υπηρεσίες όπως πιστοποιητικά μόνιμου κατοίκου, οικογενειακής κατάστασης, γέννησης, ληξιαρχικές πράξεις, βεβαιώσεις ζωής και δυνατότητα υποβολής αιτήσεων.
Παράλληλα, στο συνολικό σύστημα εξυπηρέτησης του Δημοσίου μέσω βιντεοκλήσης πραγματοποιήθηκαν ήδη 227.313 ψηφιακά ραντεβού.
Διακόσιες είκοσι επτά χιλιάδες πολίτες απέφυγαν μια φυσική επίσκεψη. Δεν πρόκειται απλώς για ψηφιακή καινοτομία. Πρόκειται για περισσότερο χρόνο, λιγότερη ταλαιπωρία και μεγαλύτερη εμπιστοσύνη ανάμεσα στον πολίτη και το κράτος.
Η μεγάλη πρόκληση όμως δεν είναι μόνο να κρατήσουμε τους δεσμούς.
Είναι να δημιουργήσουμε τις προϋποθέσεις ώστε όσοι θέλουν να επιστρέψουν, να μπορούν πραγματικά να το κάνουν.
Για πολλά χρόνια μιλούσαμε μόνο για το brain drain. Και ήταν μια κατάσταση, που όλους μας στεναχωρούσε. Μας πλήγωνε.
Σήμερα μπορούμε να μιλάμε και για brain gain. Το 2023 επέστρεψαν στην Ελλάδα περίπου 46.000 Έλληνες πολίτες, ενώ αναχώρησαν περίπου 37.000. Το ισοζύγιο ήταν θετικό κατά περίπου 9.000 ανθρώπους. Το 2024 η εικόνα έγινε ακόμη καλύτερη. Σχεδόν 52.000 επέστρεψαν. Περίπου 32.000 έφυγαν. Το θετικό ισοζύγιο έφτασε περίπου τις 20.000 επιστροφές.
Αυτοί οι αριθμοί έχουν ιδιαίτερη σημασία γιατί πίσω τους υπάρχουν άνθρωποι. Άνθρωποι με εμπειρία. Με γνώσεις. Με διεθνείς παραστάσεις.
Η έρευνα του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης σε 602 επαναπατρισθέντες δείχνει ότι:
- 79% διαθέτουν πανεπιστημιακό ή μεταπτυχιακό τίτλο,
- 73% θεωρούν ότι η εμπειρία του εξωτερικού τους έκανε πιο ανταγωνιστικούς,
- 74% εφαρμόζουν σήμερα στην Ελλάδα τις γνώσεις που απέκτησαν στο εξωτερικό,
- 26% ανέπτυξαν επιχειρηματική δραστηριότητα,
- 46% εργάζονται σε ελληνικές επιχειρήσεις,
- ενώ 25% των επιχειρήσεων που αναζητούσαν προσωπικό είχαν ήδη προσλάβει επαναπατρισθέντες.
Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα δεν κερδίζει απλώς ανθρώπους. Κερδίζει εμπειρία. Γνώση. Παραγωγικότητα. Καινοτομία. Η Ελλάδα κερδίζει τους Έλληνες πίσω.
Και είμαι πολύ περήφανη γιατί η Κρήτη μας έχει ιδιαίτερη θέση σε αυτή την προσπάθεια.
Σύμφωνα με την επεξεργασία των απογραφικών στοιχείων από τον ΟΟΣΑ, περίπου 4% των Ελλήνων που επέστρεψαν από το εξωτερικό εγκαταστάθηκαν στην Κρήτη, τόσο στην Απογραφή του 2011 όσο και σε εκείνη του 2021.
Υπολογίζεται ότι περίπου 2.600 Έλληνες που είχαν ζήσει στο εξωτερικό εγκαταστάθηκαν στο νησί κατά την πενταετία πριν από την Απογραφή του 2021.
Και αυτό δεν είναι τυχαίο.
Η Κρήτη παραμένει ένας τόπος με ισχυρή οικονομική δραστηριότητα, διεθνή τουρισμό, εξαγωγικό αγροδιατροφικό τομέα, πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα, αλλά και σταθερό πληθυσμό που έφτασε τους 624.408 κατοίκους στην Απογραφή του 2021.
Σημαντικό ρόλο παίζει και το φορολογικό κίνητρο επαναπατρισμού.
Το άρθρο 5Γ προβλέπει απαλλαγή από τον φόρο για το 50% του εισοδήματος από εργασία ή ατομική επιχειρηματική δραστηριότητα για όσους μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα και πληρούν τις προϋποθέσεις.
Το αποτέλεσμα είναι εντυπωσιακό. Οι χρήστες του μέτρου αυξήθηκαν από 719 σε 5.148 μέσα σε μόλις τρία χρόνια. Περισσότερο από επταπλασιάστηκαν. Το φορολογικό εργαλείο λειτούργησε.
Αλλά γνωρίζουμε όλοι ότι κανείς δεν επιστρέφει μόνο για έναν φορολογικό συντελεστή. Επιστρέφει γιατί βλέπει προοπτική. Γιατί αισθάνεται ασφάλεια. Γιατί θέλει τα παιδιά του να μεγαλώσουν στον τόπο του. Γιατί θέλει να προσφέρει στην πατρίδα του.
Η επόμενη μεγάλη πρόκληση είναι η νέα γενιά. Τα παιδιά και τα εγγόνια των αποδήμων. Να κρατήσουν τη γλώσσα. Να γνωρίσουν την ιστορία τους. Να συνδεθούν με τα ελληνικά πανεπιστήμια. Να επισκέπτονται την Ελλάδα όχι μόνο ως τουρίστες αλλά ως ενεργά μέλη του ελληνισμού.
Η γλώσσα, η παιδεία και ο πολιτισμός είναι η μεγαλύτερη επένδυση που μπορούμε να κάνουμε για το μέλλον της ομογένειας.
Και φυσικά υπάρχει η οικονομία. Οι απόδημοι Κρητικοί είναι οι καλύτεροι πρεσβευτές της Κρήτης. Για το ελαιόλαδο. Το κρασί. Τη διατροφή. Τον τουρισμό. Τον πολιτισμό. Την επιχειρηματικότητα.
Κάθε επιτυχημένος Κρητικός στο εξωτερικό ανοίγει έναν ακόμη δρόμο για το νησί.
Φίλες και φίλοι,
Ανέφερα μερικά, αλλά προφανώς πρέπει να γίνουν και άλλα ακόμα. Προφανώς και χρειάζεται χρόνος και σκληρή δουλειά. Όμως θέλω να επισημάνω κάτι εξόχως ουσιαστικό. Η Ελλάδα του 2026 δεν ζητά απλώς από τους αποδήμους να θυμούνται την πατρίδα. Τους ζητά να συμμετέχουν στη διαμόρφωσή της.
Και η Κρήτη μπορεί να πρωταγωνιστήσει σε αυτή τη νέα σχέση. Γιατί η Κρήτη ποτέ δεν ήταν μόνο ένας τόπος πάνω στον χάρτη. Ήταν πάντα ένα παγκόσμιο δίκτυο ανθρώπων. Ένα δίκτυο που ενώνεται από κοινές αξίες, κοινές μνήμες και κοινές ευθύνες.
Αγαπημένοι μου συντοπίτες…
Η δύναμη της Κρήτης δεν μετριέται μόνο στους κατοίκους της. Μετριέται στους ανθρώπους της, όπου κι αν βρίσκονται.
Και όσο η Κρήτη θα συνεχίζει να γεννά ανθρώπους που διαπρέπουν σε κάθε γωνιά του κόσμου, τόσο ο κόσμος θα έχει πάντα μέσα του ένα κομμάτι Κρήτης.
Σας ευχαριστώ.
